2. Bakara Suresi 125. Ayet

Kâbe’yi insanların toplanacakları ve güven içinde olacakları bir yer yaptık. Siz Makam-ı İbrahim’i (İbrahim’in dua için durduğu yerleri) dua yerleri yapın . İbrahim ile İsmail’e görev verdik: “Evimi (kabeyi); tavaf edenler, ibadete kapananlar, boyun eğen ve secde edenler için tertemiz tutun!” dedik.”(Bakara 2/125)

            Bakara 125. ayette geçen مقام  = mekam kelimesinin çoğulu yoktur. Bu sebeple ona, yerine göre tekil ve çoğul anlamı verilir. Hac ve umre yapan kişilerin duaya durdukları yerler birden fazla olduğu için kelimeye çoğul anlamı verdik. Buralar, Arafat, Müzdelife, Mina ile Kâbe ve çevresidir. 

            Allah-u Teala insanlar için yapılan ilk binanın Kabe olduğunu şöyle anlatmaktadır: “İnsanlar için kurulan ilk mabet, kesinkes Bekke’de (Mekke’de) olandır. Bereketli olsun ve bu âlem için yön belirleyici (kıble) olsun diye kurulmuştur.”(Ali İmran 3/96) İlk beyti yapan ilk insan yani  Adem aleyhisselam olmuştur. Allah-u Teala şöyle buyuruyor: “Bir gün İbrahim için Beyt’in yerini hazırlamış, “Bana bir şeyi ortak koşma; tavaf edenler, kıyam, rüku ve secde edenler için Beytimi temiz tut” demiştik.”(Hacc 22/26) Buna göre ibadet için kurulan ilk evin ilk insanla birlikte var olması, akla en yakın ihtimaldir. Yani İbrahim aleyhisselam Kâbe’yi ilk inşa eden değil değil, var olan temellerini yükselten ikinci inşa edicisidir.

            Bakara 125. ayette geçen “Siz İbrahim’in durduğu yerleri  (makam-ı İbrahim’i) dua yeri yapın.” emri üzere bugün Müslümanlar olarak bu emre uyup İbrahim aleyhisselam’dan beri yapılan hac ibadetini yerine getirmekteyiz. Mekke müşrikleri de ellerinde İbrahim aleyhisselam’a ait bir kitap olmadığı halde bu ibadeti eksik etmemişlerdir. (Bkz. Hac konusu; 2/128, 2/158, 2/196-197 ayetlerinde detaylı olarak incelenmiştir.)

Prof. Dr. Abdülaziz Bayındır