Rabbi İbrahim'i bir takım sözlerle imtihan etmişti. O da tam başarı gösterdi. Rabbi: "Ben seni insanlara önder yapacağım" dedi. İbrahim: "Soyumdan da olsun” dedi. Rabbi: “Sözüm yanlış davranacak olanlarını  kapsamaz” dedi.İbrahim aleyhisselam çok sayıda imtihandan geçirilmiştir. İlgili bazı âyetler şöyle sınıflandırılabilir: (Bakara 2/124)

A- Kavmine Karşı Kesin Tavrı

“Bir gün İbrahim babası Azer'e şöyle dedi: "Şimdi sen putları tanrılar olarak mı algılıyorsun? Ben hem seni hem kavmini, gerçekten, açıkça yoldan çıkmış görüyorum." (En'am 6/74)

Biz daha önce İbrahim'in olgunluğunu sağlamıştık. Biz onu biliriz.

Bir gün İbrahim, babasına ve kavmine şöyle dedi: "Bu heykeller ne ki, onlara bağlanıp duruyorsunuz?"

Dediler ki;"Biz bildik bileli atalarımız onlara kul olurlar."

Dedi ki; "Hem siz hem babalarınız, gerçekten, açıkça yoldan çıkmışsınız."

 "Sen ciddi misin, yoksa bizimle eğleniyor musun?" dediler.

"Hayır, dedi; Rabbiniz, göklerin ve yerin Rabbidir, onları yaratan odur. Ben buna tanıklık ederim."

(Kendi kendine şöyle dedi:)

"Siz dönüp gittikten sonra, vallahi, putlarınıza bir oyun oynayacağım."

Onları parça parça etti, sadece büyüğünü bıraktı. Belki ona başvururlar diye.

Dediler ki; "Bunu Tanrılarımıza kim yaptı? Bunu yapan tam bir zalimdir!"

"Bir gencin onlara dil uzattığını duymuştuk” dediler. “Ona İbrahim  derler." 

"Getirin onu, herkesin önüne! Belki bir gören olmuştur." dediler.

İbrahim’e dediler ki; "İbrahim! Bu işi tanrılarımıza sen mi yaptın?"

"Belki şu büyükleri yapmıştır, dedi. Sorun onlara!.. Eğer konuşurlarsa."

Hemen kendilerine döndüler ve "Siz var ya siz, asıl zalim sizlersiniz!" dediler.

Sonra baş aşağı geri döndüler. İbrahim! dediler. Sen de iyi bilirsin, bunlar konuşacak değillerdir."

Dedi ki; "Yani siz, Allah'ın dûnundan[1], size ne fayda sağlayacak ne de zarar verebilecek bir şeye kul oluyorsunuz, öyle mi?

 Size de yuh olsun, Allah'ın dûnundan kul olduğunuza da! Hiç aklınızı kullanmaz mısınız?"

Dediler ki; “Yakın şunu!.. Tanrılarınıza destek olun!.. Eğer bir iş yapacaksanız"

"Ey ateş! İbrahim'e karşı serin ve  güvenli ol." dedik.

Ona bir düzen kurmak istediler, ama biz onları çok zararlı çıkardık.

İbrahim’i kurtardık, Lut'u da. Onları herkes için bereketli kıldığımız yere ulaştırdık.

İbrahim'e İshak'ı, üstelik Yakub'u da verdik. Her birini iyi kimseler yaptık.

Onları, buyruğumuz altında yol gösteren önderler yaptık. İyi işler yapmayı, namaz kılmayı, zekat vermeyi vahyettik. Onlar, bize kul olmuşlardı. (Enbiya 21/51-73)

“İbrahim'de ve onunla beraber olanlarda, sizin için güzel bir örnek vardır. Bir gün kavimlerine şöyle demişlerdi: "Biz hem sizden uzağız, hem Allah'ın dûnundan neye kul oluyorsanız ondan... Biz sizi tanımıyoruz. Aramızda ebedi düşmanlık ve kin doğmuştur. Bu, sizin Allah'a, bir tek ona, güvenmenize kadar sürecektir...”  (Mümtehine 60/4)

B- Eşini ve Çocuğunu Bir Vadiye Bırakması

"Rabbimiz!.. Ben soyumdan bir kısmını senin kutsal Mabedinin yanında, bitkisiz, çıplak bir vadiye yerleştirdim. Rabbimiz!.. Bu, namazı dosdoğru kılsınlar diyedir. İnsanlardan kimilerinin gönlünü onlara yönlendir. Onları çeşitli ürünlerle azıklandır. Belki şükrederler."  (İbrahim  14/37) 

C- Tek Başına Bir Ümmet Olması

İbrahim tek başına bir ümmetti. Allah'a boyun eğmişti. Dosdoğru idi. Müşriklerden değildi.

Allah’ın verdiği nimetlere şükrederdi. O da onu seçti ve ona doğru yolu gösterdi. (Nahl 16/120-121)

D- Oğlunu Kurban  Etmesi

İbrahim, "Rabbim! Bana iyi bir evlat ver." diye yalvardı.

Ona yumuşak huylu bir oğlan müjdesi verdik.

Onunla birlikte çalışma çağına geldi. O zaman babası ona şöyle dedi: "Yavrucuğum! Ben rüyamda görüyorum... Ben seni, gerçekten kesiyorum... Düşün bakalım, ne diyeceksin?.." Dedi ki; "Babacığım! Sana ne emrediliyorsa yap. Allah’ın yardımıyla benim sabırlı biri olduğumu göreceksin."

İkisi de teslim olmuştu. Baba oğlunu yüz üstü yatırmıştı.

İşte tam o zaman "İbrahim!.. diye seslendik.

Sen o rüyayı gerçekten doğru yorumladın. Biz güzel davrananları, işte böyle ödüllendiririz."

Bu, tamı tamına açık ve yıpratıcı bir imtihandır.

Çünkü ona kan bedeli olarak büyük bir kurbanlık vermiştik.

Sonraki nesillerin dilinde o, bu teslimiyetiyle anılıp durmaktadır.

Selam İbrahim 'e!..

Güzel davrananları işte böyle ödüllendiririz.

O, bize güvenen kullarımızdandır. (Saffat 37/100-111)